അമേരിക്കയില്ലാതെ ഗൾഫിൽ ബദൽ സഖ്യം രൂപപ്പെടുമോ? മക്ക സഖ്യം പ്രതിനിധികൾ ഇറാനിൽ എത്തി.
റിയാദ്: ഇറാനുമേലുള്ള അമേരിക്കയുടെ സൈനിക ആക്രമണ ഭീഷണിയും ഹൂതി വിമതരുടെ പ്രത്യാക്രമണങ്ങളും തടയാന്‍ നയതന്ത്ര ശ്രമങ്ങള്‍ ഊര്‍ജ്ജിതമാക്കി ഗള്‍ഫ് രാജ്യങ്ങള്‍. മേഖലയിലാകെ പടര്‍ന്നുപിടിച്ചേക്കാവുന്ന സംഘര്‍ഷം ഒഴിവാക്കുന്നതിനായി ‘മക്ക ജോയിന്റ് ഡിഫന്‍സ് അഗ്രിമെന്റില്‍’ ഒപ്പുവെച്ച രാജ്യങ്ങളായ സൗദി അറേബ്യ, പാകിസ്താന്‍, തുര്‍ക്കി എന്നിവരുടെയും ഖത്തറിന്റെയും ഉന്നത നയതന്ത്ര പ്രതിനിധികള്‍ കഴിഞ്ഞദിവസം ടെഹ്റാനിലെത്തി ഇറാന്‍ ഉന്നതാധികാരികളുമായി ചര്‍ച്ച നടത്തി. അമേരിക്കയില്ലാതെ തന്നെ ഒരു പ്രാദേശിക സുരക്ഷാ കരാര്‍ രൂപപ്പെടുമോ എന്ന സാധ്യതകളാണ് ഉയരുന്നത്.
പ്രധാനപ്പെട്ടത്
- ഉന്നതതല നയതന്ത്ര ചർച്ചകൾ: അമേരിക്കയുടെ വീണ്ടുമുള്ള വ്യോമാക്രമണ ഭീഷണിക്കും ഹൂതി പ്രത്യാക്രമണങ്ങൾക്കുമിടെ, മേഖലയിൽ വൻ യുദ്ധം ഒഴിവാക്കാൻ ഇറാനുമായി അടിയന്തര ചർച്ചകൾ നടത്തി ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ.
2 ‘മക്ക സഖ്യ’ രാജ്യങ്ങൾ ടെഹ്‌റാനിൽ: സൗദി അറേബ്യ, പാകിസ്താൻ, തുർക്കി എന്നീ രാജ്യങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ‘മക്ക പ്രതിരോധ സഖ്യ’ത്തിന്റെ പ്രതിനിധികളും ഖത്തർ മധ്യസ്ഥരും ടെഹ്റാനിലെത്തി മുതിർന്ന ഇറാനിയൻ ഉദ്യോഗസ്ഥരുമായി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി.
അടിയന്തര സാഹചര്യം: സൗദി പ്രതിരോധ മന്ത്രി പ്രിൻസ് ഖാലിദ് ബിൻ സൽമാൻ ഉൾപ്പെടെ പങ്കെടുത്ത ചർച്ചയ്ക്ക് മുൻപായി യെമനിലെ ഹൂതി വിമതർ സൗദി വിമാനത്താവളങ്ങൾക്കും എണ്ണ മേഖലകൾക്കും നേരെ ശക്തമായ ആക്രമണം നടത്തിയിരുന്നു.
3 പ്രാദേശിക സുരക്ഷാ കരാർ നിർദ്ദേശം: അമേരിക്കയെ പൂർണ്ണമായി ആശ്രയിക്കാതെ ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളും ഇറാനും ചേരുന്ന ‘ആക്രമണരഹിത കരാർ’ (Non-Aggression Pact) രൂപീകരിക്കണമെന്ന് ഒമാൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രി ബദർ അൽബുസൈദി ആഹ്വാനം ചെയ്തു
സൗദി പ്രതിരോധ മന്ത്രി പ്രിന്‍സ് ഖാലിദ് ബിന്‍ സല്‍മാന്‍ അല്‍ സൗദ്, പാക് കരസേനാ മേധാവി ജനറല്‍ അസിം മുനീര്‍, തുര്‍ക്കി ഇന്റലിജന്‍സ് മേധാവി ഇബ്രാഹിം കലിന്‍ എന്നിവരടങ്ങിയ ഉന്നതതല സംഘമാണ് ടെഹ്റാനില്‍ എത്തിയത്. ചര്‍ച്ചകള്‍ക്ക് തൊട്ടുമുന്‍പുള്ള ദിവസങ്ങളില്‍ സൗദിയിലെ പ്രധാന വിമാനത്താവളങ്ങള്‍, തുറമുഖങ്ങള്‍, എണ്ണശുദ്ധീകരണ ശാലകള്‍ എന്നിവയ്ക്ക് നേരെ ഇറാന്‍ അനുകൂല ഹൂതി വിമതര്‍ അതിശക്തമായ ആക്രമണം നടത്തിയിരുന്നു.
അമേരിക്കയുടെ ആക്രമണ മുന്നറിയിപ്പും ട്രംപിന്റെ നിലപാടും
നവംബര്‍ 3-ന് നടക്കുന്ന യു.എസ് മിഡ്ടേം തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് (Midterm Elections) മുന്നോടിയായി ഇന്ധനവില ഉയരുന്നത് തടയാന്‍ ഇറാനെതിരെ കൂടുതല്‍ സൈനിക നടപടികള്‍ ഉണ്ടായേക്കുമെന്ന് യു.എസ് പ്രസിഡന്റ് ഡോണള്‍ഡ് ട്രംപ് മുന്നറിയിപ്പ് നല്‍കിയിരുന്നു. ഫെബ്രുവരി 28-ന് യു.എസ്-ഇസ്രായേല്‍ സഖ്യം ഇറാനില്‍ ആക്രമണം ആരംഭിച്ചതിന് ശേഷം മേഖലയില്‍ എണ്ണവിതരണവും ഹോര്‍മുസ് കടലിടുക്കിലെ (Strait of Hormuz) കപ്പല്‍ ഗതാഗതവും വന്‍തോതില്‍ തടസ്സപ്പെട്ടിരിക്കുകയാണ്.
സൈനിക നടപടി കടുപ്പിച്ചാല്‍ അതിലും ശക്തമായി തിരിച്ചടിക്കുമെന്ന് ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാര്‍ഡ് കോര്‍പ്‌സും (IRGC) മുന്നറിയിപ്പ് നല്‍കിയതോടെയാണ് ഗള്‍ഫ് രാജ്യങ്ങള്‍ മധ്യസ്ഥ ചര്‍ച്ചകളുമായി രംഗത്തിറങ്ങിയത്.
ഖത്തര്‍ നിര്‍ദ്ദേശിച്ച സമാധാന കരാര്‍ തള്ളി ഇറാന്‍
ടെഹ്റാനില്‍ നടന്ന 4-രാജ്യ ചര്‍ച്ചയ്ക്ക് പുറമെ, യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനായി ഖത്തര്‍ മുന്നോട്ടുവെച്ച ചില മധ്യസ്ഥ നിര്‍ദ്ദേശങ്ങള്‍ ടെഹ്റാന്‍ നിരസിച്ചതായി അന്താരാഷ്ട്ര മാധ്യമങ്ങള്‍ റിപ്പോര്‍ട്ട് ചെയ്യുന്നു
ആണവ നിലപാടില്‍ വിട്ടുവീഴ്ചയില്ല: ആണവ വിഷയങ്ങളിലും അമേരിക്കന്‍ ഉപരോധങ്ങള്‍ പിന്‍വലിക്കുന്ന കാര്യത്തിലും വിട്ടുവീഴ്ചയ്ക്കില്ലെന്ന നിലപാടിലാണ് ഇറാന്‍ ഭരണകൂടം.
ആവസാന മുന്നറിയിപ്പ്: ടെഹ്റാനിലേക്കുള്ള സൗദി സംഘത്തിന്റെ സന്ദര്‍ശനം മേഖലയുടെ സുരക്ഷാ ആശങ്കകള്‍ ഇറാനെ ധരിപ്പിക്കാനുള്ള ‘അവസാന മുന്നറിയിപ്പാണെന്നും’, എന്നാല്‍ ഇരുവിഭാഗവും തമ്മില്‍ കടുത്ത അവിശ്വാസം നിലനില്‍ക്കുന്നുണ്ടെന്നും രാഷ്ട്രീ നിരീക്ഷകർ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു
അമേരിക്കയില്ലാത്ത പുതിയ പ്രാദേശിക സുരക്ഷാ സഖ്യം?
അതിനിടെ, ബ്രിട്ടനിലെ കേംബ്രിഡ്ജ് സര്‍വകലാശാല സന്ദര്‍ശനത്തിനിടെ ഒമാന്‍ വിദേശകാര്യ മന്ത്രി ബദര്‍ അല്‍ബുസൈദി സുപ്രധാന നിര്‍ദ്ദേശം മുന്നോട്ടുവെച്ചു. ഗള്‍ഫ് രാജ്യങ്ങളും ഇറാനും തമ്മില്‍ പരസ്പരം ആക്രമണം നടത്താതിരിക്കാനുള്ള ‘നോണ്‍-അഗ്രഷന്‍ പാക്ട്’ (Non-Aggression Pact) രൂപീകരിക്കണമെന്നും, സുരക്ഷയ്ക്കായി ഗള്‍ഫ് രാജ്യങ്ങള്‍ ഇനി അമേരിക്കയെ മാത്രം ആശ്രയിക്കുന്ന രീതി അവസാനിപ്പിക്കണമെന്നും അദ്ദേഹം ആവശ്യപ്പെട്ടു.
എങ്കിലും, അമേരിക്കയുമായുള്ള പതിറ്റാണ്ടുകളായുള്ള സുരക്ഷാ ബന്ധങ്ങള്‍ പെട്ടെന്ന് ഉപേക്ഷിക്കാന്‍ ഗള്‍ഫ് സഹകരണ കൗണ്‍സില്‍ (GCC) രാജ്യങ്ങള്‍ തയ്യാറായേക്കില്ലെന്നാണ് വിദഗ്ദ്ധരുടെ വിലയിരുത്തല്‍. ഏതെങ്കിലും തരത്തിലുള്ള സമഗ്ര കരാറില്‍ എത്തുന്നതിന് പകരം ചെറുമധ്യസ്ഥ സമിതികളിലൂടെ താല്‍ക്കാലിക വെടിനിര്‍ത്തല്‍ സാധ്യമാക്കാനാണ് ഖത്തറും സൗദിയും ഉള്‍പ്പെടെയുള്ള രാജ്യങ്ങള്‍ നിലവില്‍ ശ്രമിക്കുന്നത്.
